سد باطله
برای ذخیره آب و ضایعاتی که به عنوان محصولات حاصل از فرآیند استخراج به دست می آیند، از سدهای باطله استفاده می شود. گفته می شود که حداقل 3500 سد باطله در سایر نقاط جهان وجود دارد. البته به نظر میرسد که از آنجایی که حدودا 30000 معدن صنعتی در جهان وجود دارد، تعداد سدهای باطله باید بسیار بیشتر از این تعداد باشد. سدهای باطله می توانند به اندازه دریاچهها بزرگ باشند و ارتفاع آنها به 300 متر برسد. همانطور که زباله به داخل سد وارد می شود، مواد جامد به ته نشین می شوند و آب بازیافت می شود تا دوباره در فرآیند جداسازی استفاده شود.
سدهای باطله به جای بتن ، از خاک یا سنگ استفاده می کنند. اما معمولا بیشتر سدهای باطله از روش ارزانتر اما خطرناکتر یعنی ساخت سد به شیوه بالادست استفاده میکنند و از خود باطله برای ایجاد مانع استفاده میکنند. سپس سد به طور مداوم بالا می رود تا زبالههای بیشتری را در خود جای دهد. این سدها ناپایدارتر و مستعد نشتی هستند. سدهای باطله نیاز به نگهداری و نظارت منظم دارند تا اطمینان حاصل شود که زهکشی کافی وجود دارد و سد به اندازه کافی قوی است که بتواند زبالههای معدن را در خود جای دهد. سدهای باطله می توانند برای حیات وحش خطرناک باشند زیرا پرندگان و حیوانات از آب های آلوده استفاده می کنند و از آن می نوشند. نشت مواد سمی از سدهای باطله نیز می تواند به محیط اطراف آسیب برساند.
کاربرد سدهای باطله چیست؟
از جمله کاربرد های سد باطله می توان به موارد زیر اشاره نمود:
مهار زباله
وظیفه اصلی یک سد باطله نگهداری و ذخیره مقادیر زیادی باطله تولید شده در فرآیندهای معدنی است. باطلهها معمولاً از ترکیبی از سنگهای ریز آسیاب شده (0.001 میلی متر تا 0.6 میلی متر)، آب و مواد شیمیایی باقیمانده مورد استفاده در استخراج مواد معدنی تشکیل شدهاند. ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی با ماهیت سنگ معدن و روشهای فرآوری متفاوت است. این سد به عنوان یک مخزن عمل می کند و از انتشار بی رویه این مواد در اکوسیستمهای اطراف جلوگیری می کند و از آسیبهای احتمالی زیست محیطی جلوگیری می کند.
مدیریت آب
سدهای باطله نقش مهمی در مدیریت منابع آب در عملیات معدنی دارند. جداسازی آب از باطله را تسهیل می کند و امکان بازیافت و استفاده مجدد آب را در فرآیند استخراج فراهم می کند. این نه تنها باعث صرفه جویی در آب می شود، بلکه تقاضا برای آب شیرین را کاهش می دهد و به شیوههای مدیریت آب پایدار در مناطق دورافتاده معدن کمک می کند.
کاهش خطر و ایمنی
ایمنی در عملیات معدنی بسیار مهم است و سدهای باطله نقش اساسی در کاهش خطر دارند. مهار باطلهها در سازههای مهندسی شده به جلوگیری از حوادث فاجعه آمیز مانند شکست سدها کمک می کند. طراحی صحیح سد، ساخت و نظارت مستمر جنبههای حیاتی برای اطمینان از ایمنی پرسنل در محل و جوامع مجاور است. بازرسیهای منظم و رعایت پروتکلهای ایمنی برای به حداقل رساندن احتمال وقوع حوادث و بلایای زیست محیطی ضروری است
روش ساخت سدهای باطله
سدهای باطله معمولی را می توان به سه روش ساخت:
بالادست: جایی که سطوح جدیدی از ارتفاعات سد بر روی باطلههایی که قبلاً ته نشین شدهاند ساخته میشوند. این روش خطرناک است زیرا باطلههای زیرین می توانند مایع شوند و فرو بریزند و راه را برای واژگونی کل ساختار باز کنند.
پایین دست: جایی که سطوح جدیدی از بالا آمدن سد به سمت بیرون از باطله و در بالای ارتفاعات قبلی ساخته می شود. هر سطح جدید از نظر ساختاری مستقل از باطله است و بنابراین ایمنتر از سدهای بالادست در نظر گرفته می شود.
خط مرکزی: جایی که سطوح جدیدی از بالا آمدن سد در بالای باطلهها و همچنین خاکریز موجود ساخته می شود. این روش ترکیبی از دو روش بالادستی و پایین دستی است.
کلام آخر
هدف از سدهای باطله بسیار فراتر از مهار زباله است و عناصر حیاتی ایمنی و پایداری را در بر می گیرد. اقدامات ایمنی، از جمله نظارت دقیق، برنامه ریزی بای واکنش اضطراری، و پایبندی به پروتکلها، برای جلوگیری از حوادث و حفاظت از جان انسانها و محیط زیست ضروری است.
به طور همزمان، پایداری در مدیریت سد باطله شامل نظارت بر محیط زیست، مشارکت جامعه، نوآوری تکنولوژیکی و انطباق با مقررات است. با پذیرش رویکردی جامع که ایمنی و پایداری را در اولویت قرار می دهد، صنعت معدن می تواند با مسئولیت پذیری بیشتر چالشهای دفع زباله را پشت سر بگذارد و طول عمر عملیات را تضمین کند و به آیندهای پایدارتر کمک کند.
سدهای باطله این ویژگی را دارند که به صورت مرحلهای ساخته می شوند. در مرحله ساخت، زمانی که معدن هنوز به بهره برداری نمی رسد، سد ساخته می شود. این سدها معمولاً برای ذخیره سازی دو سال تولید باطله طراحی می شود و این معمولا در تمام فرآیندهای ساخت و ساز سد باطله مشترک است.
2
نظر درباره این موضوع نوشته شده است
مهدی لبافی
سد های باطله ایران واقعا زبانزد عام و خاص هستن مثلا سد باطله زرشوران یکی از بزرگ ترین پروژه های سد باطله هست
آرمان
سد باطله واسه نگهداری اسید هم کاربرد داره ؟
ارسال نظر
ارسال